Biyoteknoloji

Biyoteknoloji

8 ay önce 145 görüntüleme Veysel Benek
Haber : Genetiği değiştirilmiş bakteriler artık şeker hastaları için "insülin hormonu" üretiyor! Sizce bakterileri başka hangi amaç için kullanılabiliriz?

Laboratuvarda insan kulağı üretmek için çalışmalar yürüten Tokyo ve Kyoto Üniversitesi çalışanları umut vaadeden çalışmanın sonuçlarını paylaştı. Kaburgadan alınan kıkırdaktan üretilen kulak 2 ayda 5 cm uzunluğa ulaştı.

Yukarıdaki haberde farenin sırtından nasıl kulak üretildiğini merak ettiniz mi?

Genetik Mühendisliği ve Biyoteknolojinin Tarihçesi

Biyoteknoloji neredeyse insanlık tarihi kadar eskilere dayanmaktadır. Örneğin Milattan Önce insanlar mikroskobik canlıları kullanarak hamuru mayalamayı başarmışlardır yada istenilen özellikteki canlıları elde etmek için melezleme yöntemine sıklıkla başvurmuşlardır fakat bunların tamamı doğal yolla yapılıyordu ama 18 ve 19. yy gelindiğinde biyoteknoloji yeni bir boyut kazanmaya başladı.

Genetik Mühendisliği

Canlıların genleri üzerinde çalışma yaparak hastalıklardan arındırılmış DNA'lar elde etmek, canlıya yeni özellikler kazandırmak veya var olan özelliklerini daha da geliştirmek amacıyla çalışma yapan bilim dalına genetik mühendisliği adı verilir. Bu alanda çalışma yapan bilim insanına da genetik mühendisi denir.

 

Ünlemcağız

Genetik Mühendisliği;

  • Canlıların genleri üzerinde çalışma yapar
  • Kalıtsal hastalıkların tedavisi için yöntemler geliştirir ve araştırmalar yapar
  • Canlıların genlerini değiştirerek onlara yeni özellikler kazandırmak için yöntemler belirler

 

Biyoteknoloji

Genetik mühendisliğinin buldukları yöntemleri ve araştırmalarını kullanarak canlılardan ürün elde etmeyi amaçlayan bilim dalıdır Biyo (Canlı) ve Teknoloji kelimelerinin birleştirilmesinden oluşur. Örneğin Genetik Mühendisliği bakterilerin genlerin nasıl değiştirilebileceğinin yöntemini bulur ve geliştirir, Biyoteknoloji ise bu yöntemi kullanarak bakterilerden insülin elde eder ve satarlar.

Aşağıda verilen örneği inceleyelim.

Genetik Mühendisliği Biyoteknoloji

Genetik Mühendisleri bir bakteri DNA'sının nasıl değiştirileceğinin yöntemini şöyle belirlemiştir.

  • Yeni özellik eklenecek bakterinin önce DNA'sı alınır ve saflaştırılır
  • Eklenecek yeni DNA parçası diğer canlıdan kesilip alınır
  • Çeşitli enzimler kullanılarak yeni DNA pparçası bakterinin DNA'sına eklenir
  • Değiştirilmiş DNA (Rekombinant DNA) bakteriye enjekte edilir böylece yeni özelliğe sahip bakteri elde edilir.

Biyoteknoloji yanda verilen yöntemi kullanarak;

  • Bakteriden insülin elde eder
  • Bakterileri suyun arıtılması amacıyla kullanır
  • Bakteriyi daha öldürücü hale getirerek biyolojik silah olarak kullanır
  • Bakterileri kullanarak "Yaşayan Bilgisayar" üretirler

 

Görüldüğü gibi Genetik Mühendisliği araştırma yapar ve yöntemi bulur; Biyoteknoloji bundan ürün elde eder.

Genetik Mühendisi ve Biyoteknolog

 

Genetik Mühendisliği Uygulamaları

Gen Aktarımı : Bir canlıdan alınan genin başka bir canlıya aktarılmasıdır. Böylece canlıya yeni özelliklerin kazandırılması hedeflenmektedir. Biyoteknoloji gen aktarımını kullanarak soğuğa dayanıklı domateslerin üretilmesi, zararlılara daha dayanıklı bitki türlerinin meydana getirilmesi gibi çalışmalar yapmaktadır.

Klonlama: Ana canlıdan alınan DNA'nın başka canlının yumurtasına eklenmesi sonucunda ana canlının bir kopyası meydana getirilir.

İşlem basamakları aşağıdaki gibidir.

Klonlama

 

  1. Dişi koyundan alınan yumurtanın çekirdeği çıkarılır
  2. Kopyalanacak koyunun hücresindeki kalıtım materyali alınır ve yumurtaya enjekte edilir
  3.  Yeni yumurta taşıyıcı koyunun rahmine yerleştirilir böylece kopya koyun meydana gelir.

 

Klon koyun Oyalı
Türkiye'nin ilk klon koyunu OYALI. 21 Kasım 2007'de dünyaya gelen Oyalı 4.5 yıl yaşayarak uzun süre yaşayabilen klonlar arasına girmiştir.

 

Gen Tedavisi: Kalıtsal hastalıkların tedavisi için DNA'da bulunan  hastalıklı gen sağlıklı olanı ile değiştirilir böylece doğumdan önce kalıtsal hastalıklar tedavi edilir. 

Kim ne demiş!


YAZAR HAKKINDA
Veysel Benek
Veysel Benek

Fenbilgisi Öğretmeni, Dr.

Yazarımız, Fenbilgisi Öğretmenliğini bitirdikten sonra Kimya alanında Yüksek Lisans eğitimine başladı. Bu eğitimini de başarıyla tamamladıktan sonra aynı bölümde Doktora eğitimine devam etmektedir.

ALIŞTIRMALAR
Genetik Mühendisliği ve Biyoteknoloji - Boşluk Doldurma Soruları

: 99 | : 5 | : % 0


Genetik Mühendisliği ve Biyoteknoloji - Test Soruları

: 27 | : 4 | : % 0


Genetik Mühendisliği ve Biyoteknoloji - Doğru-Yanlış Soruları

: 33 | : 6 | : % 0


KATEGORİDE DİĞERLERİ
DNA nın yapısı
8. Sınıf - DNA ve Genetik Kod Canlılar ve Yaşam

"Açe Sumatra bölgesinde yaklaşık 10 yıl önce kaybolan 4 yaşındaki kız çocuk ailesine tekrar kavuştu. Aile gerekirse DNA testi yaptırarak sonuçtan emin olabileceklerini de söylediler - Haberler"
Yukarıda bir habere konu olan aile DNA testi yaptırarak sonuçtan emin olmak istiyor. Peki DNA testi ile kayıp çocukların aileleri nasıl belirlenebiliyor?

DNAnın Kendini Eşlemesi
8. Sınıf - DNA ve Genetik Kod Canlılar ve Yaşam

Başlangıçta tek hücre olan zigottan yaratıldığımızı biliyoruz. Şimdi ise trilyonlarca hücremiz var. Bu kadar hücremizde aynı bilgiler nasıl kopyalanmış olabilir?

Kalıtım 1 - Temel Kavramlar
8. Sınıf - DNA ve Genetik Kod Canlılar ve Yaşam

Canlılara ait göz rengi, saç rengi veya ten rengi gibi özellikler anne babadan çocuklara nasıl aktarılır?

Kalıtım 2 - Mendelin Çalışmaları ve Çaprazlama
8. Sınıf - DNA ve Genetik Kod Canlılar ve Yaşam

Araştırma sorusu: Kahverengi gözlü bir anne ve babanın mavi gözlü çocukları olabilirken, mavi gözlü bir anne ve babanın kahverengi gözlü çocukları neden olamaz?

Akraba Evliliği
8. Sınıf - DNA ve Genetik Kod Canlılar ve Yaşam

Ülkemizde ve dünyada yapılan bir çok evliliğin akraba evliliği olduğunu biliyor muydunuz?

Mutasyon ve Modifikasyon
8. Sınıf - DNA ve Genetik Kod Canlılar ve Yaşam

Bir deneme: Bülbül güle gül dedi gül gülmedi gitti bülbül güle gül bülbüle yar olmadı gitti. cümlesini bir kaç defa yazmayı deneyin. Yazarken hata yaptınız değil mi! DNA da kendini kopyalarken hata yapar mı sizce?

Adaptasyon (Çevreye Uyum)
8. Sınıf - DNA ve Genetik Kod Canlılar ve Yaşam

Düşünelim: Çölde Kutup Ayısı tarafından kovalanacak kadar bahtsız bir deve var mıdır?