Enerji Dönüşümleri - Solunum
Neden nefes alırız?
Enerji Dönüşümleri - Solunum - Eğlenceli Konu Anlatımları ve Çalışmaları Sitesi

Enerji Dönüşümleri - Solunum

Yazar: Veysel Benek, Okunma Sayısı: 145, Tarih: 16 Nisan 2019, Güncelleme: 25 Nisan 2019, Önerilen süre: 4 ders saati

Adana'lı genç, güneşi tekrar yakmayı başardıktan sonra kahramanlık olayına kafayı iyice takmıştı. Kendisini AGA (Adana'yı Gurtaran Adam) olarak isimendiren delikanlı, her işi yaparken onu daha havalı gösteren pelerinden ayrılmıyordu. Havalı pozlar verirken, bir şeyler yerken ya da içerken veya uyurken her yerde pelerin onunla beraberdi. Fakat Aga'nın, pelerin hakkında bilmediği bir şey vardı!

 

 
Adeta her yere beraber gittiği bu pelerin aslında Çin malı ucuz bir şeydi ve yavaş yavaş onu avuçlarına almaya başlıyordu...

 

 
Ta ki bir gün Aga gülemez, konuşamaz olana kadar bu böyle sürdü. Apar topar hastaneye kaldırılan Aga, artık gözlerini açamıyor ve nefes alamıyordu. Doktorların, Aga'nın "Deli organ" hastalığına yakalandığını ve kurtuluş umutlarının giderek tükendiğini söylemeleri ailede yıkıma yol açtı. Doktorlara göre Aga'nın akciğerleri hafızasını kaybetmişti ve kendilerini karaciğer olarak görüyorlardı

 

 
Hastalık o kadar ilerlemişti ki akciğer kendi görevini unutmakla kalmayıp karaciğerin görevini de yanlış biliyordu! Aga için artık umutlar iyice tükenmişti!

 

 
Doktor, anlattıkça Aga'nın amcası Selim'in hüznü katlanıyordu. Hatta üzüntüden gözlerini kapattığı sırada neredeyse uyuyacaktı. Ama akciğerleri solunum yapmadığı için Aga'nın kanının kırmızı rengini giderek yitirmesi Selim'in kafasında bir kıvılcım çaktırdı!

 

 
Eğer kanın rengini yitirmesini önleyebilirse Aga için de bir umut doğabilirdi. Onun kanına kırmızı rengini veren şey azalıyor olmalıydı! Peki ama kana kırmızı rengini veren şey neydi? 

 

 
Aklına daha önce izlediği bir video geldi. Evet kana kırmızı rengini veren şey tabiki vişne suyu idi! Bunu çocuklar bile biliyordu. Derhal harekete geçmeliydi zaman aleyhlerine işliyordu tık tık tık...

 

 
Heyecan ve korku içinde soluğu markette aldı Selim. Marketlerin uyanık sahipleri, Aga'nın ilacının vişne suyu olduğunu öğrendiklerinde fiyatı 3 liradan 5 liraya çıkarmışlardı. Ama hiç bir şey Selim'i durdurmayacaktı. Vişne suyunu kaptığı gibi hastaneye geri döndü

 

 
Damarlarına vişne suyu enjekte edilen Aga'nın rengi giderek düzeliyordu evet bu tedavi işe yaramıştı ayrıca akciğerlerin hafızası da yerine gelmişti bile

 

 
Günler sonra Aga; tamamen iyileşmiş, taburcu olduktan sonra "ucuz Çin malı eşyalardan" uzak durmanın bilinciyle yine kahramanlıklar yapmaya ve havalı pozlar vermeye başlamıştı bile.. Bekle dünya efsane geri dönüyor!
​​​​​SON

 

Solunum Nedir?

Aga'nın akciğerleri hafızasını yitirdikten sonra Aga'nın hareketsiz bir şekilde yattığını hatırlayalım. Akciğerlerin enerji üretmek için oksijen sağladıklarını biliyoruz. Peki insanlar oksijen kullanarak neyi enerjiye çevirir sizce?

Canlılar fotosentez sonucunda oluşan besinleri, solunum ile yakarak enerjiye çevirirler böylece yürümek, uyumak, görmek, derste yaramazlık yapmak için gerekli enerjiyi elde ederler. Besinlerden enerji ürettiğimize en iyi örnek Ramazan ayında oruçlu iken iftara yakın zamanda hissettiğimiz yorguluk verilebilir. Bizi o hale getiren şey vücudumuzda azalan besindir.

Ramazan'da bizi bu hale getiren şey vücudumuzda azalan besin miktarıdır

 

Solunum şu şekilde gösterilebilir:

Besin + Oksijen => Karbondioksit + Su + Enerji

 

Avucumuzun içine soluk verdiğimizde ellerimizin ıslanmasının nedeni solunum ile dışarı verdiğimiz su buharıdır çünkü solunum sırasında karbondioksit ile beraber su da oluşur fakat su ve karbondioksit solunumun amacı değildir bu ürünler atık madde oldukları için kandan uzaklaştırılır ve akciğerlerin yardımı ile dışarı atılır.

Solunumun asıl amacı enerji üretmektir. Oksijen ile besinlerin yakılması sonucunda büyük bir enerji ortaya çıkar böylece insanlar, hayvanlar ya da bitkiler gerekli enerjiyi elde ederler. Peki ya bakteriler! Bunlar da mı oksijenli solunum yaparlar? Öncelikle aşağıdaki soruyu cevaplamaya çalışalım.

 

Cep telefonlarını yüksek gerilimli elektrik ile şarj edemeyiz bunun için elektriği daha düşük bir hale getiren adaptör ya da şarj cihazı denilen aletler kullanırız.

Peki telefonu şarj cihazı olmadan doğrudan yüksek gerilim ile şarj etseydik ne olurdu?

Eğer telefonu yüksek gerilim elektriği ile doğrudan şarj etmeye çalışırsak bu telefonun zarar görmesine neden olur çünkü cep telefonları düşük elektrik ile çalışır ve şehir elektriği bu tür cihazlar için oldukça yüksektir.

İşte bunun gibi bakteri gibi tek hücreli canlılar düşük enerji ile yaşamlarını sürdürebilirler fakat oksijenli solunum ile çok fazla enerji üretilir bu da bakteriler için oldukça fazladır bu nedenle tek hücreli canlılar daha az enerji üreten oksijensiz solunum yaparlar. Aşağıda oksijenli ve oksijensiz solunum sonucunda üretilen enerji miktarları verilmiştir.

Oksijenli Solunum Oksijensiz Solunum
38 ATP 2 ATP

 

Görüldüğü gibi oksijensiz solunum sonucunda üretilen enerji oksijenli solunuma göre oldukça azdır ama bu miktar bakteriler için yeterlidir.

Konuyu toparlayalım

SOLUNUM
Oksijensiz Solunum Oksijenli Solunum

* Oksijen kullanılmadan yapılan solunumdur

* Üretilen enerji miktarı azdır

* Tek hücreli canlılar ile oksijenli solunum yetmediğinde kas hücreleri kullanır

* Oksijen kullanılarak yapılan solunumdur

* Üretilen enerji miktarı fazladır

* Bitkiler, hayvanlar gibi çok hücreli canlılar kullanır

 

Solunum ile üretilen enerji ATP (Adenozin trifosfat) denilen bir molekülde depolanır. ATP canlıların kullanabileceği bir enerji türüdür ve bitkiler dahil tüm canlılar solunum ile ATP üretirler.

 

Özetle

  • Canlılar enerji üretmek amacıyla solunum yaparlar
  • Solunum besinlerin oksijen kullanılarak veya kullanılmadan yakılması sonucu enerji üretme işlemidir
  • Solunum "Oksijenli Solunum" ve "Oksijensiz Solunum" olarak ikiye ayrılır.
  • Oksijenli Solunumda oksijen kullanılarak besinler yakılır ve çok fazla enerji elde edilir. Çok hücreli canlılar tarafından yapılır
  • Oksijensiz solunumda ise oksijen kullanılmadan besinler parçalanır ve az enerji üretilir. Tek hücreli canlılar ile gerektiğinde kas hücreleri oksijensiz solunum yaparlar
  • Solunum sonucunda üretilen enerji ATP (Adenozin trifosfat) molekülünde depolanır.
  • ATP canlıların kullanabileceği enerji türüdür. 



Kim Ne Demiş?


Henüz yorum eklenmedi!

Yorum yap

Doğru - Yanlış

Enerji Dönüşümleri - Solunum
Doğru-Yanlış Soruları
: 21 | : 20

Boşluk Doldurma

Enerji Dönüşümleri - Solunum
Boşluk Doldurma Soruları
: 17 | : 20

Çoktan Seçmeli

Enerji Dönüşümleri - Solunum
Test Soruları
: 48 | : 20