Kalıtım 1 - Temel Kavramlar
Canlılara ait göz rengi, saç rengi veya ten rengi gibi özellikler anne babadan çocuklara nasıl aktarılır?
Kalıtım 1 - Temel Kavramlar - Eğlenceli Konu Anlatımları ve Çalışmaları Sitesi

Kalıtım 1 - Temel Kavramlar

Yazar: Veysel Benek, Okunma Sayısı: 53, Tarih: 06 Ekim 2018, Güncelleme: 13 Ekim 2018, Önerilen süre: 4 ders saati

Hakan bahçede yürüyüş yaptığı bir sırada
Resim 1. Hakan bahçede yürüyüş yaptığı bir sırada

 

Burnuna güzel bir koku gelir
Resim 2. Burnuna güzel bir koku gelir 

 

Kokunun sebebini annesine sorar
Resim 3. Kokunun sebebini annesine sorar

 

Annesi 4 tane kurabiye hazırladığını ve soğumadan yemesini söyler
Resim 4. Annesi 4 tane kurabiye hazırladığını ve soğumadan yemesini söyler 

 

Hakan teklifi memnuniyetle kabul eder
Resim 5. Hakan teklifi memnuniyetle kabul eder 

 

Fakat tabakta sadece 3 tane kurabiyeyi görünce şaşırır
Resim 6. Fakat tabakta sadece 3 tane kurabiyeyi görünce şaşırır 

 

 
Resim 7.

 

Ve kurabiyeyi alan birilerinin olduğuna karar verir. 
Resim 8. Ve kurabiyeyi alan birilerinin olduğuna karar verir.

 

 Ardından onu yakalamak için bir plan yapar
Resim 9. Ardından onu bulmak için bir plan yapar

 

Kurabiyenin olduğu masanın bir kısmını maviye boyar
Resim 10. Kurabiyenin olduğu masanın bir kısmını maviye boyar ve beklemeye başlar

 

Bir süre sonra kurabiyelerden birinin daha eksik olduğunu ve boyalı alanda da bir ayak izi olduğunu fark eder 
Resim 11. Bir süre sonra kurabiyelerden birinin daha eksik olduğunu ve boyalı alanda da bir ayak izi olduğunu fark eder

 

izlerin yanında iki adet siyah tüy de bulunmaktaydı
Resim 12. izlerin yanında iki adet siyah tüy de bulunmaktaydı 

 

Hakan yaramazı buldu galiba
Resim 13. Hakan yaramazı buldu galiba 

 

Hakan yaramazı tahmin etti peki siz de tahmin ettiniz mi? Bu tahmininizi neye göre yaptınız?

Küçük yaramaz sizin de tahmin ettiğiniz gibi bir kargaydı. Üç yada dört parmaklı yapı ve siyah tüyler karganın özellikleridir. Her karganın vücudu tüylerle kaplıdır bu özelliğini yavrularına da aktarır.

Canlıya ait özelliklerin atadan yavru bireylere aktarılmasınına KALITIM denir.

 

KALITIM

Canlıların göz rengi yada buna benzer özelliklerinin GENLER tarafından kodlandığını öğrenmiştik bu genlerin biri anneden diğeri babadan gelir yani her bir karakterlerimiz iki adet gen tarafından kontrol edilir.

Genler, harfler ile gösterilir. Örneğin A, a, C, E, f gibi. Büyük harf ile gösterilen genlere baskın genler; diğerlerine ise çekinik genler adı verilir. Baskın gen özelliğini her zaman ortaya çıkarırken, çekinik genler baskın gen olmadığı zaman özelliğini ortaya çıkarabilir. Ayrıca baskın özellikler canlı içinde daha fazla görünür. İnsanların çoğunluğunun kahverengi gözlü olması kahverengi göz geninin baskın olmasından kaynaklanır.

 

Baba ve oğul
Resim 13. Babanın sözünün geçerli olması gibi baskın gen de özelliğini ortaya çıkarır

 

Anne ve babadan yavruya aktarılan genlere DÖL adı verilir ve çiftler halinde yazılır. Örneğin: Aa, BB, dd veya Cc gibi. Genlerin ikisi baskın yada ikisi çekinik ise bunlar SAF DÖL; biri baskın diğeri çekinik ise MELEZ DÖL adını alır ve bunlar canlının genotini oluşturur.

Örnek
Saf Döl Melez Döl
AA, ff, DD, EE, aa, cc Aa, Ff, Ee, Cc

 

Fenotip ise genotipin dışa yansımasıdır. Aşağıdaki tabloyu inceleyelim.

GENOTİP
FENOTİP
KK (Saf döl)
Kahverengi gözlü birey
Kk (Melez döl)
Kahverengi gözlü birey
kk (Saf döl)
Mavi gözlü birey
  K = kahverengi göz, k = mavi göz

 

Dikkat edilirse KK ve Kk genlerine sahip bireyler kahverengi göze sahip olurken kk genine sahip bireyler ise mavi gözlü olmuştur. Çünkü K baskın gendir ve her durumda özelliğini fenotipte (dış görünüşte) ortaya çıkarır ama k ise çekinik olduğu için (dikkat edin küçük harf ile gösterilmiş) baskın gen olmadığı zaman özelliğini ortaya çıkarmıştır.

 

Ünlemcağızım

Yeşil göz geni çekinik bir gendir.

Buna göre Melez döl genotipe sahip Yeşil gözlü bireyler olabilir mi? Cevabınızı yorum kısmına bırakabilirsiniz.

 

Özetle

  1. Kalıtsal özelliklerin anne ve babadan yavrulara aktrılmasına kalıtım denir
  2. Her bir karakterimiz iki adet gen tarafından kontrol edilir. Bunlardan biri anneden diğeri babadan yavruya aktarılır
  3. Baskın genler her zaman özelliklerini ortaya çıkarırken, çekinik genler baskın gen olmadığı zaman özelliklerini ortaya çıkarırlar
  4. Baskın genler büyük harflerle, çekinik genler küçük harflerle gösterilir
  5. Genlerin ikisi baskın yada ikisi çekinik olduğunda saf döl; biri baskın diğeri çekinik ise melez döl adını alır
  6. Genotipin dışa yansımasına Fenotip denir



Kim Ne Demiş?


Henüz yorum eklenmedi!

Yorum yap

Doğru - Yanlış

Kalıtım 1 - Temel Kavramlar
Doğru-Yanlış Soruları
: 21 | : 20

Boşluk Doldurma

Kalıtım 1 - Temel Kavramlar
Boşluk Doldurma Soruları
: 73 | : 20

Çoktan Seçmeli

Kalıtım 1 - Temel Kavramlar
Test Soruları
: 80 | : 20