Basit Makineler - Çıkrık
Biliyor musunuz? Çıkrık, tekerlek anlamına gelmektedir.
Basit Makineler - Çıkrık - Eğlenceli Konu Anlatımları ve Çalışmaları Sitesi

Basit Makineler - Çıkrık

Yazar: Veysel Benek, Okunma Sayısı: 125, Tarih: 16 Mart 2019, Güncelleme: 26 Mart 2019, Önerilen süre: 2 ders saati

Çok sıcak hava
Bir yaz günü, hava aşırı sıcak. Kadir çok yorulmuştu ayrıca sıcak iyice bunaltıyordu.

 

 
O sırada oltaya bir şeyin takıldığını hisseden Kadir, çok heyecanlanır ve heyecandan çıkrığın kolunu kısa tutup çevirmeye çalışır. Tabi başaramaz!

 

 
Bu durumun farkına varınca hemen hatasını düzeltir ve olanca kuvvetiyle çıkrıkın koluna asılır!

 

 
Çevirir, çevirir, çevirir...

 

 
Derken, olta aniden yukari firlar

 

 
O da ne! Oltanın ucunda balık yerine bir küp durmaktadır. Büyük bir şaşkınlık yaşayan Kadir, bir süre sonra kendine gelir ve "Zengiin oldum" diyerek göbek atmaya başlar.

 

 
Fırsat bu fırsat diyerek uzunca bir süre göbek atmaya devam eden Kadircağız, ardından küpü kırmaya ve altıncıklarına kavuşmaya karar verir. 

 

 
Kırılan küpten çıkanı görünce şaşkınlığı katlanır. Altıncıklar yerine bir tomar kağıt durmaktadır. Üzgün ve şaşkın bir şekilde kağıda elini uzatır ve yazılanı okumaya başlar

 

 
Kadir, kağıtta yazılanları okuyunca, altın yerine daha değerli bir şey bulduğunu hemen anlar. Artık tüm dertleri bitecekti. Küpten çıkan kağıtta şunlar yazılıydı!

 

 
Basit makinelerde işten kazanç yoktur!

 

Çıkrık

Güzel atalarımız kuyudan su çekerken bir sistem geliştirmişlerdi. Bir silindirin ucuna taktıkları kol sayesinde az kuvvet harcayarak suyu kuyudan çekmeyi başardılar. Çıkrık denilen bu sistemi bir çok alanda da kullandılar. Aşağıda çıkrık'ın bir modeli ve şeması yer almaktadır.

Çıkrık 
Çıkrık (https://deskgram.net/p/1905272674989672922_2273433560)

 

Çıkrık şeması 

 

Çıkrıkta kuvvet kolu (R) arttıkça uygulanan kuvvet azalır buna karşın kolu çevirdiğimizde alınan yol aynı oranda artar. Ayrıca çıkrıkta kuvvet kolu, yük kolundan her zaman uzun olduğundan her durumda kuvvetten kazanç, yoldan kayıp vardır.

Örnek:

Yukarıda yük kolları eşit fakat kuvvet kolları farklı uzunlukta üç adet çıkrık verilmiştir. Bu çıkrıklar için aşağıda verilenlerden hangisi yada hangileri doğru bir ifadedir?

  1. Yük kolları eşit olduğundan üç çıkrıkta da kuvvet kazancı eşittir
  2. Kuvvet kazancı, kuvvet kolu ile ters orantılıdır. Bu nedenle kuvvet kazancı B > A > C şeklindedir
  3. En fazla kuvvet kazancı C çıkrığındadır
  4. En az yol kaybı B çıkrığında yaşanmıştır

A) 1 ve 2

B) Yalnız 3

C) 3 ve 4

D) 1, 2, 3 ve 4

Çözüm:

Kuvvet kolu ile kuvvet kazancı doğru orantılıdır. Yani uzun kuvvet koluna sahip basit makinelerde kuvvetten kazanç, yoldan kayıp yaşanır. Çıkrıklara baktığımızda en uzun kuvvet kolunu C çıkrığında, en kısa kuvvet kolunu ise B çıkrığında olduğunu görmekteyiz o halde kuvvet kazancı C > A > B şeklinde olur.

Bu durumda doğru olan ifadeler 3 ve 4. ifadelerdir

 

Özetle

  • Çıkrıklar, bir silindir ve koldan meydana gelen basit makinelerdir
  • Kuvvet kolu, yük kolundan her zaman uzun olduğundan çıkrıklarda her durumda kuvvetten kazanç, yoldan kayıp vardır
  • Çıkrıklar; balık oltalarında, kuyularda su çekmede, eskiden yün ya da ip eğirmede kullanılır



Kim Ne Demiş?


Henüz yorum eklenmedi!

Yorum yap

Doğru - Yanlış

Basit Makineler - Çıkrık
Doğru-Yanlış Soruları
: 19 | : 20

Boşluk Doldurma

Basit Makineler - Çıkrık
Boşluk Doldurma Soruları
: 21 | : 20

Çoktan Seçmeli

Basit Makineler - Çıkrık
Test Soruları
: 57 | : 20