30 Kasım 2020

2- Tam Gölge

Hepimiz gölgemizin bizlere benzediğini biliriz. Peki bu gölge nasıl oluşur hiç düşündük mü?

Gölgesi olmayan çocuk hikayesi ile konuya başlayalım.

Gölgesi Olmayan Çocuk

Ammar, Kumlucaköyü’nün en iyi bilinen çocuğuydu. Onu köyde meşhur kılan şey diğer herkesten farklı olarak gölgesinin olmamasıydı. Evet Ammar, gölgesi olmayan bir çocuktu.
Önceleri gölgesiz değildi. Hazin olay Ammar’ın internette okuduğu ve kendisine çok komik gelen “Giresun” esprisini yapmasıyla başladı.
Espri o kadar kötüydü ki buna dayanamayan gölge Ammar’ı oracıkta terk ediverdi. Ammar’ın gitme eyleme, espriye kızılıp gidilir mi sözüne bile bakmadan sağını dönüp gitti!
Hatta giderken intikam alırcasına bir kötü espri de o patlatmıştı.
İşte o gün bu gündür gölgesiz yaşamak zorunda kalan Ammar, koca koca adamların bile sokak lambası altında “gölgenin kafasına basma” gibi oyunlarını izlemekle avutuyordu kendini.
Kimseye belli etmese de içten içe çok kıskanıyordu herkesi Ammar.
Her gün kimseciklerin olmadığı bir yere gider orada sessiz sessiz ağlamaya başlardı. Gözyaşlarını kimse görmesin istiyordu ama onun bu halini gören başkası da vardı! Gölgesi de onu gölge gibi takip ediyordu.
Ammar’ı çok özleyen ama geri dönmeyi gururuna yediremeyen Gölge, bir gece gizlice Ammar’ın evine girip odaya bir pusula bıraktı! “Sanırım böylesi daha iyi” diye de mırıldandı.
Sabah yanı başındaki pusulayı gören Ammar, şaşkınlıkla etrafına baktı ve ardından içindekileri okumak için pusulayı açtı. Pusula Gölge’den idi ve içinde “Gölgenin boyunun cismin boyuna eşit olduğu zamanda ağladığın yere gel!” yazıyordu.
Fakat bir sorun vardı. Ammar neredeyse her köşe başında ağlıyordu. Şimdi nereye gidecekti ki? Ama Gölge bunun da çaresini düşünmüştü.
Kağıdın arkasına “En son ağladığın yer” ifadesini de iliştirmişti. Yazıyı okuyan Ammar büyük bir heyecan içinde buluşma noktasına doğru koşmaya başladı. Bir an önce varmalıydı oraya…
Buluşma yerine vardığında Gölgesinin onu beklediğini gördü. İki eski dost bir birilerine hasretle uzun uzun baktı sonra el sıkışarak tekrar barıştılar.
Gölgesinin elini sıkma şerefine ulaşan Ammar için ikinci bahar başlamıştı şimdi.
Artık Ammar’da gölgesinin kafasına basacaktı doya doya!

Sorularımız

  1. Ammar’ın gölgesi nasıl oluştu?
  2. Siz, günün hangi saatinde gölgenizin kafasına basabilirsiniz?
  3. Ammar ve Gölge günün hangi saatlerinde buluştular?

Gölge Nasıl Oluşur?

Işık opak bir maddeden geçemez bu nedenle opak maddelerin arkasında karanlık bir bölge meydana gelir buna gölge adı verilir. Aşağıdaki şemada gölgenin nasıl oluştuğu gösterilmiştir.

Işık ışınları opak maddeden geçemediği için bu maddenin arkasında karanlık bir bölge oluşur. Buna gölge denir.

Hatırlarsak Ammar, gölgesine espiri yaptığında ışık Ammar’ın arkasından vuruyordu bu nedenle gölge duvarda oluşmuştu ve cisimerin gölgeleri şekil olarak kendi cisimlerine benzerler. Örneğin Ammar’ın gölgesi ile Ammar şekil olarak bir birilerine benziyorlardı. Çünkü ışık ışınları doğrusal bir yol izler bu durum gölgenin şeklinin cisme benzemesine neden olur. 

Örnek: Şekilde verilen gölgelerden hangisi sol taraftaki cisme aittir?

Cevabımızın sağ alttan ikinci sıradaki gölge olması gerekmektedir çünkü cisim ile gölgesi benzerdir.

Gölgenin Boyu

Gölgenin nasıl meydana geldiğini öğrendiğimize göre size başka bir soru sormak istiyorum: Hikayemizdeki koca koca adamlar kendi gölgelerinin kafasına nasıl basabiliyorlardı? Siz günün hangi saatlerinde bunu yapabilirsiniz?

Gölge şekil olarak kendi cismine benzer fakat boyu kendi cisminin boyundan uzun ya da kısa olabilir?

Bu durum ışığın ve cismin konumuna göre değişmektedir.

Cisim ışık kaynağına yakın oldukça gölgesi daha büyük olur ve uzaklaştıkça gölge de küçülür.

Işık kaynağından uzaklaştıkça gölgenin boyu kısalır. A gölgesinin boyu B gölgesinin boyundan daha büyüktür.

Özetle

  • Opak maddelerden geçemeyen ışık, cismin arkasında karanlık bir bölge meydana getirir. Bu karanlık bölgeye gölge denir.
  • Cisimlerin gölgesi ile cisim benzerdirler
  • Gölgenin boyu, cismin ve ışık kaynağının konumuna göre değişir.
  • Cisim ışık kaynağına yaklaştıkça gölgenin boyu uzar, ışık kaynağından uzaklaştıkça kısalır.

Alıştırmalar

Tam Gölge

Tam Gölge

Boşluk doldurma soruları
158 5
Tam Gölge

Tam Gölge

Çoktan seçmeli sınav
122 5
Tam Gölge

Tam Gölge

Doğru - Yanlış soruları
65 6

Veysel Benek

Yazarımız, Fenbilgisi Öğretmenliğini bitirdikten sonra Kimya alanında Yüksek Lisans eğitimine başladı. Bu eğitimini tamamladıktan sonra aynı bölümde Doktora eğitimine devam etmektedir.

View all posts by Veysel Benek →

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir