Pascal Prensibi ve Gaz Basıncı - Makaleler - Eğlenceli Konu Anlatımları ve Çalışmaları Sitesi
Pascal Prensibi ve Gaz Basıncı
8 ay önce 382 görüntüleme Veysel Benek

Pascal Prensibi ve Gaz Basıncı

Düşünelim! Az kuvvet ile büyük kamyonların direksiyonlarını nasıl kolayca çevirebildiğimizi hiç düşündünüz mü?

Sıvılar kendilerine uygulanan basıncı her yöne iletirler. Bu özellik Blaise Pascal tarafından ilk olarak test edilip yayınladığı için buna Pascal İlkesi adı verilir. Pascal prensibini daha iyi anlamak için bir deney yapalım.

 

Önemli! Bu deneyi yanınızda bir yetişkin olmadan ve gerekli güvenlik önlemini almadan yapmak tehlikelidir.

 

Şişe boş
Boş bir şişe alalım

 

Su doldurulmuş şişe
Çizilen noktaya kadar su dolduralım 

 

Su dolu şişeyi parmaklarımız arasına alalım 

 

Şişe kırma
Sert bir vuruş ile üst kısmına vuralım 

 

Şişemizin dibinin attığını gözlemleyeceğiz. Peki şişe nasıl kırıldı?

Şişenin üst tarafına uygulanan kuvvet su yüzeyinde bir basınç meydana getirir. Su bu basıncı tabanla beraber şişenin her tarafına iletir ardından basınca dayanamayan taban koparak şişeden ayrılır. Aşağaıdaki şekli inceleyelim.

 

Sıvıların basıncı iletmesi
Şişenin üst tarafına uygulanan az kuvvet tabanında daha büyük bir basınç meydana getirir 

 

Şişenin üst tarafında uygulanan kuvvet tabana daha büyük bir basınç oluşturur bu nedenle tabanı kolaylıkla koparabiliriz. Sıvıların bu özelliği sayesinde az kuvvet ile çok büyük basınçlar elde etmek mümkündür.

  • Hidrolik frenler
  • Hidrolik direksiyonlar
  • Berber koltukları
  • Hidrolik presler

Pascal prensibi ile çalışan bazı araçlardır.

 

Ünlemcağız Hidrolik direksiyonlar ile az bir kuvvet ile koca tekerlekleri kolayca döndürmek mümkün olmaktadır

 

Gaz Basıncı

Gazlar da sıvılar gibi akışkan olduğu için temas ettiği her noktaya basınç uygular. Buna gaz basıncı adı verilir. Dünyamızı saran atmosfer de gazlardan meydana geldiği için temas ettiği tüm yüzeylere bir basınç uygulamaktadır atmosfer basıncı da denilen bu etki

  • Yükseklik
  • Sıcaklık

ile değişmektedir. Yükseklik arttıkça atmosferin kalınlığı azalacağı için basınç azaldığı gibi; sıcaklık arttıkça da basınç azalmaktadır. Yani atmosfer basıncı hem sıcaklık hem de yükseklik ile ters orantılıdır.

Açık hava basıncı yükseklik ilişkisi
Yükseklik arttıkça açık hava basıncı azalır

 

Açık hava basıncı Barometre denilen araç ile ölçülür. Barometreler cıvalı ve madeni barometre çeşitlerine sahiptir. Cıvalı barometler, cıvanın sağlık üzerindeki olumsuz etkisi nedeniyle daha az kullanılır. Aşağıda Toriçelli'nin açık hava basıncını ölçmede kullandığı cıvalı barometre şeması yer almaktadır.

 

Cıvalı Barometre
Deniz seviyesinde cıvanın yüksekliği 76 cm olur ve buna 1 atm basınç adı verilir

 

Özetle

  • Sıvılar kendilerine uygulanan basıncı her yöne iletirler buna Pascal İlkesi adı verilir
  • Pascal İlkesinden  faydalanılarak bir çok araç üretilmiştir. Bunlara örnek hidrolik araçlar yada berber koltukları verilebilir
  • Sıvılarda küçük yüzey alanına uygulanan küçük kuvvet, büyük yüzey alanında büyük olarak elde edilir. Su Cendereleri bu ilkeye göre çalışır.
  • Gazlar da sıvılar gibi basınç uygular. Açık hava basıncı gaz basıncına örnektir.
  • Açık hava basıncı yükseklik ve sıcaklık ile ters orantılıdır yani yükseklik ve sıcaklık arttıkça açık hava basıncı azalır
  • Açık hava basıncı barometre ile ölçülür. İlk barometre Toriçelli tarafından tasarlanan cıvalı barometredir.

Kim ne demiş!


YAZAR HAKKINDA
Veysel Benek
Veysel Benek

Fenbilgisi Öğretmeni

Yazarımız, Fenbilgisi Öğretmenliğini bitirdikten sonra Kimya alanında Yüksek Lisans eğitimine başladı. Bu eğitimini de başarıyla tamamladıktan sonra aynı bölümde Doktora eğitimine devam etmektedir.

ALIŞTIRMALAR
Gaz Basıncı ve Açık Hava Basıncı - Boşluk Doldurma Soruları

: 194 | : 11 | : % 0


Pascal Prensibi - Test Soruları

: 242 | : 5 | : % 0


Gaz Basıncı ve Açık Hava Basıncı - Doğru-Yanlış Soruları

: 114 | : 13 | : % 0


KATEGORİDE DİĞERLERİ
Katılarda Basınç
8. Sınıf - Basınç ve Fiziksel Olaylar

Deney Yapalım : Şişirilmiş bir balonu onlarca çivi çakılmış bir tahta üzerinden ezmeye çalışın ve gözlemlerinizi not alın.

Sıvılarda Basınç
8. Sınıf - Basınç ve Fiziksel Olaylar

Düşünelim Aynı su yoğunluğuna sahip bir okyanus ile göletten hangisinde 10 m derinliğe inerseniz üzerinize daha fazla basınç uygulanır?

Fiziksel ve Kimyasal Değişmeler
8. Sınıf - Basınç ve Fiziksel Olaylar

Bir fıkra:

Temel gizli ajan olmuş. Saksılara konulan mikrofonların paslandığını ve seslerin kötüleştiğini fark edince bir not bırakmış.

- Çiçekleri sulamayun, mikrofonlar paslaniyi :)

Metaller paslanınca neden özelliğini kaybeder?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
Akraba Evliliği
8. Sınıf - DNA ve Genetik Kod Canlılar ve Yaşam

Ülkemizde ve dünyada yapılan bir çok evliliğin akraba evliliği olduğunu biliyor muydunuz?

Basit Makineler - Makaralar
8. Sınıf - Basit Makineler ve Fiziksel Olaylar

Makara: Bir eksen etrafında serbestçe dönebilen disk şeklindeki yapılardır. İddia ediyorum en sevdiğiniz basit makine makaralar olacaktır :)

Ay Dünya ve Güneşin Birbirlerine Göre Hareketleri
5. Sınıf - Güneş, Dünya ve Ay / Dünya ve Evren

Araştıralım: Güneş sisteminde hangi gezegenler diğer bütün gezegenlerin ters yönünde hareket ederler?

Fiziksel ve Kimyasal Değişmeler
8. Sınıf - Basınç ve Fiziksel Olaylar

Bir fıkra:

Temel gizli ajan olmuş. Saksılara konulan mikrofonların paslandığını ve seslerin kötüleştiğini fark edince bir not bırakmış.

- Çiçekleri sulamayun, mikrofonlar paslaniyi :)

Metaller paslanınca neden özelliğini kaybeder?

Kategoriler