Soru 1

zorluk derecesi zorluk derecesi

Dünya'nın dönme ekseni ile dolanma ekseni arasında yaklaşık 23 derecelik bir eğim vardır.

Bu eğim ile ilgili aşağıda yapılan hangi yorum doğrudur?



Veysel BENEK (Fen Bil. Öğrt.)
Dünya'nın dolanma ekseni ile dönme ekseni arasındaki açı daha büyük olsaydı gece gündüz arasındaki zaman farkı artardı
Bu eğim nedeniyle gece gündüz arasındaki zaman farkı yılın her döneminde aynı olmaktadır
Eksen egikliginin 23 derece olması bir günün 24 saat olmasına neden olmuştur
Eğim 23 derece yerine 0 derece olsaydı Ekvator bölgelerinde her zaman kış mevsimi yaşanırdı

Soru 2

zorluk derecesi zorluk derecesi zorluk derecesi
113

Yukarıda Dünya haritasından bir bölüm gösterilmiştir.
Bu haritaya göre aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır?



Veysel BENEK (Fen Bil. Öğrt.)
21 Mart'ta Malezya'ya güneş ışınları dike yakın bir açı ile düşmektedir
21 Aralık'ta, Fas'ta birim yüzeye düşen ışık miktarı Zambia'da birim yüzeye düşen ışık miktarı eşittir
Zimbabve; Güney yarım kürede sonbahar mevsimi yaşandığı bir zaman diliminde Türkiye'ye birim yüzeye düşen ışık miktarına eşit miktarda ışık alır
23 Eylül'de Afganistan ile Fas'ta Sonbahar mevsimi görülmektedir

Soru 3

zorluk derecesi
  1. Aynı zaman diliminde Muğla'da hava sıcaklığı Bolu'ya göre daha yüksektir
  2. Portakal ağacının Tokat'ta yetiştirilme denemesi başarıszılıkla sonuçlandı
  3. Gece ile gündüz arasındaki sıcaklık farkı yaklaşık 20 derecedir
  4. Sinop, Trabzon ve Rize'de yetişen bitkiler benzerdir

Yukarıda verilen ifadeler iklim grubunda yer alanlar şeklinde sıralandığında hangisi farklı grupta yer alır?



Veysel BENEK (Fen Bil. Öğrt.)
3
4
2
1

Soru 4

zorluk derecesi zorluk derecesi
115

Nursima, Tunceli'de kış aylarındaki sıcaklık ortalamalarını yıllara göre gösteren yukarıdaki grafiği hazırlamıştır.

Nursima'nın hazırladığı grafik hakkında aşağıdaki yorumlardan hangisi yapılabilir?



Veysel BENEK (Fen Bil. Öğrt.)
Bu araştırmayı yapan Nursima, Meteoroloji'de çalışan bir Meteorolog'tur ve bu grafik Tunceli'nin hava sıcaklığını göstermektedir.
Tunceli'de kış aylarında sıcaklık ortalamaları sürekli düşüş göstermiştir.
Nursima, Klimatolog olarak hazırladığı bu grafik ile Tunceli'nin iklimi hakkında bilgi vermektedir.
En düşük sıcaklık ortalaması 1980 yılında yaşanmıştır.

Soru 5

zorluk derecesi
Bir bölgenin uzun yıllar süren hava olaylarını inceleyen bilim dalına ........., bu konuda uzman kişilere ise ....... denir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla hangi kelimeler gelmelidir?

Veysel BENEK (Fen Bil. Öğrt.)
Sismoloji - Sismolog
Meteoroloji - Meteorolog
Klimatoloji - Klimatolog
Biyoloji - Biyolog

Soru 6

zorluk derecesi zorluk derecesi zorluk derecesi
117

Yukarıda konumları gösterilen A ve B yerleri hakkında aşağıdaki yorumlar yapılmaktadır.

Ferit: A şehrinde yaz yaşandığı bir zaman diliminde B noktasında kış yaşanıyordur

Ferhat: B şehrinde 23 Eylül'de Sonbahar yaşanıyordur

Mustafa: 21 Mart'ta A ve B şehirlerinde birim yüzeye düşen ışık miktarı hemen hemen eşittir

Doruk: Güneş sağ taraftan aydınlatıyorsa aylardan Kasım olabilir

Yapılan bu yorumlar hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?



Veysel BENEK (Fen Bil. Öğrt.)
Ferit'in söylediğinde hata vardır. Çünkü A ve B şehirlerinde aynı mevsimler yaşanıyordur
Mustafa yanılmıştır. Çünkü 21 Mart'ta kuzey yarım küreye daha fazla güneş ışığı düşer
Ferhat doğru söylüyor. Çünkü, B şehri güney yarım kürede yer almaktadır ve B şehrinde 23 Eylül'de Sonbahar yaşanıyordur
Doruk'un söylediğinde hata vardır. Çünkü güneş ışıklarının sağdan aydınlattığı zaman diliminde kuzey yarım kürede havalar ısınmaya başlamıştır fakat, Kasım ayında Kuzey yarım kürede sonbahar bitiyor kış başlıyordur.

Soru 7

zorluk derecesi zorluk derecesi
118

Resimde dünyanın dolanma ve dönme eksenleri gösterilmiştir. Resme göre aşağıdaki seçeneklerden hangisi doğrudur?



Veysel BENEK (Fen Bil. Öğrt.)
A dönme eksenini, B dolanma eksenini temsil etmektedir fakat dolanma ekseninin yönü yanlış gösterilmiştir
Dolanma ekseni A, dönme ekseni B ile gösterilmiştir fakat dönme ekseninin yönü hatalı çizilmiştir
A dönme eksenini, B ise dolanma eksenini göstermektedir ayrıca dolanma yönü doğru çizilmiştir
B dönme eksenini temsil etmektedir, A dolanma eksenini göstermektedir ayrıca dönme ekseninin yönü doğru gösterilmiştir çünkü dünya saat yönünde hareket eder

Soru 8

zorluk derecesi zorluk derecesi

Bulut içindeki su damlacıkları bazen havanın hareketleri sonucu yukarı ve daha soğuk bölgelere doğru hareket eder. Bu durumda su tanecikleri donar. Donan tanecik, soğuk bölgede kaldıkça boyutu ve kütlesi artar ve bir süre sonra yer yüzüne düşer.

Yukarıda tanımı verilen yağış türü aşağıdakilerden hangisidir?



Veysel BENEK (Fen Bil. Öğrt.)
Kırağı
Dolu
Kar
Yağmur

Soru 9

zorluk derecesi zorluk derecesi zorluk derecesi
120

Zahir, hava akımınının scaklığa bağlı olup olmadığını anlamak amacıyla bir düzenek hazırlıyor.

  • Düzenek için aynı şartlara sahip iki bölge oluşturuyor ve bu bölgelerde güneşi temsil etmek amacıyla özdeş iki adet lamba kullanıyor.
  • Sonrasında X ve Y olarak adlandırdığı bölgelerden X bölgesinin tabanını siyah renkli bir boya ile boyuyor
  • Ardından ışıkları yakarak 20 dakika süre ile sıcaklıkları gözlemliyor.
  • Sıcaklık değişimleri termometre ile kontrol edilmektedir.

Zahir arkadaşımızın yaptığı bu etkinlik ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?



Veysel BENEK (Fen Bil. Öğrt.)
Y bölgesinde bulutlu ve yağışlı bir hava görülür
X bölgesinde alçak hava basıncı, Y bölgesinde ise yüksek hava basıncı oluşur. X bölgesinde daha yüksek sıcaklık olduğu için hava Y'den X'e doğru akar
X bölgesinde yüksek basınç alanı, Y bölgesinde ise alçak basınç alanı oluşur bu nedenle X bölgesinde açık ve sakin bir hava görülür
Y bölgesindeki termometrenin gösterdiği değer daha düşük olacaktır bu nedenle hava X bölgesinden Y bölgesine doğru akış gösterecektir

Soru 10

zorluk derecesi zorluk derecesi zorluk derecesi
121

Yukarıda küresel iklim değişikliğinin nedenleri hakkında yapılan bir araştırmadan alınan grafik yer almaktadır. Grafikte bundan önce, şimdi ve gelecekte öngörülen havadaki CO2 miktarı gösterilmiştir.

2001 yılında yapılan bu araştırmaya göre küresel iklim değişikliğinin nedenleri hakkında hangisi söylenebilir?



Veysel BENEK (Fen Bil. Öğrt.)
400 bin yıl öncesinden 2001 yılına kadar CO2 oranı normal seviyelerde olmuştur. Bu durumun 2100 yılına kadar aynı miktarda seyredeceği öngörülmektedir
CO2 miktarının son yıllarda artmasının başlıca nedeni ormanlık alanların bu yıllarda çok fazla artmasıdır
2001 yılında havadaki CO2 oranı en düşük seviyede iken 2100 yılında en üst seviyeye çıkacaktır
CO2 miktarının son yüz yıllarda aşırı artmasının nedeni sanayi devriminden sonra kullanılan fosil yakıtlar olabilir